Recensie Gijsbrecht van Amstel

Recensie Gijsbrecht van Amstel
Door: Evelien Zentjens

Het Toneel Speelt komt met het stuk der stukken van vaderlandse bodem; Gijsbrecht van Amstel. Van de onbetwiste oervader van onze taal: Joost van den Vondel. Vondels thema – de door barbaren bedreigde beschaving en de alles overwinnende liefde – is van alle tijden. Het toneelstuk is ruim 350 jaar ieder jaar gespeeld voor uitverkochte zalen. En ruim honderd jaar werd ieder Nieuwjaar met de Gijsbrecht in de Stadsschouwburg Amsterdam verwelkomd. In de jaren zestig werd het zelfs rechtstreeks uitgezonden op televisie. Er is geen land ter wereld met zo'n theatertraditie als Nederland met de Gijsbrecht van Amstel.

Middeleeuwen
De Gijsbrecht (1639) speelt in de Middeleeuwen en gaat over de ondergang van Amsterdam. De stad wordt geplunderd, platgebrand en van de aardbodem weggevaagd. En dat gebeurt na een belegering van een jaar. Alles wat heilig is wordt kapotgemaakt. Nonnen worden verkracht, de bisschop op het altaar afgeslacht. Het toneelstuk beschrijft ontzettend goed hoe de tijd van de Middeleeuwen was. Gijsbrecht van Amstel geeft een duidelijk beeld van de oorlogen in die tijd, maar ook hoe er met onderdanen omgegaan werd en hoe groot de rol van de kerk was. Daarnaast heeft Joost van den Vondel ontroerend over de liefde geschreven. Het gaat om de liefde tussen een man en een vrouw. De vrouw wil haar man niet alleen dood laten gaan, ze laat hem niet alleen. Daarnaast speelt broederliefde een grote rol.

Oud-Hollandse taal
Het is een erg aangrijpend stuk, met veel ontroering, liefde en passie. Ook geeft het heel duidelijk de sfeer en het beeld weer van de Middeleeuwen. Je moet wel erg van middeleeuwse literatuur houden, als je naar deze voorstelling gaat. Het zal daarom ook niet iedereen aanspreken, maar het draagt enorm bij aan je geschiedeniskennis. Ik vond het erg interessant. Het is niet moeilijk om je in het verhaal te verplaatsen. Vanaf het eerste woord zit de middeleeuwse sfeer er snel in. Het oud-Hollandse taalgebruik is soms lastig te volgen, maar over het algemeen is het erg duidelijk wat er gezegd wordt. Daarnaast is de middeleeuwse kleding erg gepast. Er is overduidelijk te zien dat hier waarde aan gehecht is. Naast de kleding en het taalgebruik is er voor de spanning muziek en geluiden gebruikt. Zeker aan het begin voert de muziek, die door heel de zaal te voelen is, de spanning op.
 
Prachtig toneelstuk met een vleugje humor in een modern jasje. Het is erg duidelijk te zien hoe men in tijden van de Middeleeuwen leefde, hoe heersers toen leefden en hoe men met het geloof omging. Eens in je leven moet je Gijsbrecht van Amstel toch wel gezien hebben. Nu het door zo’n prachtig goede cast gespeeld wordt, zou ik nu de kans grijpen!